Exacte wetenschap, meditatie en hun wisselwerking (4) PDF Print E-mail

Exacte wetenschap, meditatie en hun wisselwerking

- over onderzoek naar en wetenschappelijke benadering van de boeddhistische training

10 april 2010 - Henk Barendregt

Op ieder moment is ons bewustzijn bezig: het heeft een object (inhoud) en een toestand (type). De visuele gewaarwording 'rood' is zo'n inhoud; maar ook 'de gedachte aan het geluid van een kikker die in het water springt'. Beide inhouden kunnen voorkomen met verschillende 'inkleuringen' (bewustzijnstoestanden). Bijvoorbeeld met vreugde, met tegenzin, met rusteloosheid of met concentratie. In het dagelijkse leven probeert men de inhouden te optimaliseren. Men wil een groot huis, aantrekkelijke partner en een snelle auto. Dit met de stilzwijgende veronderstelling dat men dan deelgenoot zal worden van vreugde, welke de eigenlijke motivatie vormt voor genoemde objecten. Hoewel dat in vele gevallen inderdaad ook zo zal zijn, vormen genoemde objecten geen garantie voor vreugde. Meditatie is gericht niet op de inhouden van het bewustzijn, maar op het type ervan. Daarbij heeft de concentratie-meditatie de intentie om de positieve toestanden (als concentratie en vreugde) te optimaliseren, terwijl daarnaast de inzicht-meditatie de negatieve toestanden wil minimaliseren. Het hoogtepunt van de concentratie- meditatie vormen de mystieke bewustzijnstoestanden; het hoogtepunt van de inzicht-meditatie de verschillende toestanden van verlichtingsmomenten.
Beide vormen van meditatie zullen nader besproken worden. In een meditatiesessie zal men er kennis mee kunnen maken. Tenslotte wordt betoogd dat meditatie neurofysiologisch onderzoek rechtvaardigt: het is de moeite waard om te begrijpen hoe meditatie werkt, maar omgekeerd kan meditatie een waardevol hulpmiddel zijn voor het onderzoek naar onze geest.

(Jaarthema 2010 - Wetenschap en spiritualiteit)

 

indeling

1. Lezing: Bewustzijn: inhoud en type.
2. Meditatie oefening
3. Lezing: Meditatie: concentratie en inzicht.
Lunch
4. Lezing: Psychologie en neurofysiologie.
5. Discussie.