Van spiritualiteit naar materialisme (en terug?) (5) PDF Print E-mail

Van spiritualiteit naar materialisme (en terug?)

- over de verborgen religiositeit en de religieuze taal van het materialisme

29 mei 2010 - Hein van Dongen     

Tussen wetenschap en spiritualiteit lijkt een groot contrast te bestaan. De harde wetenschap is de wereld van feiten, experimenten en toetsbare hypothesen. Spiritualiteit daarentegen geldt voor velen als ‘soft’, vaag en zweverig. Het woord is afgeleid van ‘spiritus’ (geest) en wordt vaak gebruikt om een gerichtheid aan te geven op wat niet materieel is. Toch bestaat er al eeuwenlang een breed raakvlak tussen wetenschap en spiritualiteit. Zelfs het door veel mensen verafschuwde materialisme had haar spirituele kanten. De materie kreeg soms een bijna goddelijke status en het onderzoek van haar geheimen werd gezien als een heilsweg voor de mensheid.
Achter het werk van een aantal grote pioniers van de wetenschap lagen spirituele drijfveren. De astronomie van Kepler (1571-1630) stond sterk onder invloed van een (nu esoterische) harmonieleer. Het pionierswerk van Leibniz (1614-1716) op het gebied van formele talen vloeide voort uit zijn belangstelling voor de kabbala. De twintigste eeuwse fysicus Wolfgang Pauli (1900-1958) zag de rehabilitatie van deze spirituele achtergronden als een noodzakelijke aanvulling op de steeds eenzijdig-technisch wordende natuurkunde.
Deze dag gaan we niet alleen in op de historische raakvlakken tussen spiritualiteit en wetenschap. Auteurs als Fritjof Capra (The Tao of physics), Gary Zukav (The dancing wu-li masters) en Ervin Laszlo leggen relaties tussen nieuwe wetenschap, oosterse filosofie en zorg voor onze planeet, die een miljoenenpubliek hebben geïnspireerd.
Als we de wetenschappelijke houding karakteriseren als openheid voor wat zich manifesteert, als ondogmatisch onderzoek, dan vertoont zij kenmerken die ook aan een spirituele attitude kunnen worden toegeschreven.

(Jaarthema 2010 - Wetenschap en spiritualiteit)