Studiedag Japanse filosofie | 12 November 2026 | Amsterdam

Hoe vergroten we de diversiteit van het filosofiecurriculum? En hoe kijken we kritisch naar de gevestigde filosofische canon? Vanuit deze vragen organiseren wij voor de vijfde keer de jaarlijkse studiedag niet-westerse filosofie, speciaal voor filosofiedocenten in het voortgezet onderwijs. Na eerdere edities over taoïstische, islamitische, boeddhistische en Afrikaanse filosofie, richten we ons dit jaar op een traditie die het westerse denken op fundamentele punten uitdaagt: de Japanse filosofie.

Wat is Japanse filosofie?

Hoe denkt een traditie die zelfloosheid, vergankelijkheid en aanwezigheid als vertrekpunt neemt? Wat gebeurt er wanneer boeddhistische inzichten samensmelten met strenge filosofische systematiek? En hoe confronteert de Kyoto-school het westerse denken over zijn eigen vooronderstellingen?

Tijdens deze studiedag verkennen we deze vragen aan de hand van het zenboeddhisme en de Kyoto-school. Centraal staat het denken van Dōgen (1200-1253), de meest invloedrijke zen-filosoofvan Japan, die in zijn hoofdwerk Shōbōgenzō (‘Schatkamer van het oog van de correcte leer’) een radicale visie op tijd, zijn en zelfloosheid ontwikkelde. Dogen wordt gelezen naast denkers uit de Kyoto-school, zoals Nishida Kitaro en Nishitani Keiji, die in de twintigste eeuw een originele synthese zochten tussen boeddhistische filosofie en de westerse traditie.

Wij zijn verheugd dat Michel Dijkstra deze studiedag zal verzorgen. Hij is filosoof en auteur van meerdere boeken over Japanse filosofie en heeft talloze werken van Dogen geschreven en ingeleid. Dijkstra is een van de meest gezaghebbende stemmen op dit gebied in het Nederlandse taalgebied.

Het programma

Michel Dijkstra verzorgt in de ochtend een inleidend college over de Japanse filosofie. Hij bespreekt daarbij onder andere:

• Wat zijn de centrale begrippen van het zenboeddhisme, en wat maakt Dogens denken filosofisch zo veeleisend?
• Hoe is de Kyoto-school de confrontatie aangegaan met de westerse filosofische traditie?
• Welke relevantie heeft deze traditie voor hedendaagse filosofische vragen?

Na de lunch volgt een interactieve close-reading sessie. We lezen gezamenlijk geselecteerde teksten uit Dōgen’s Shōbōgenzō en fragmenten uit het werk van Masao Abe onder begeleiding van Michel Dijkstra.

Praktische zaken

• • Datum | Donderdag 12 november 2026
  • Tijd | 10.00 – 17.00 uur
  • Locatie | Amsterdam (UvA of VU, zaalnummer volgt)
  • Kosten | €150,- (inclusief lunch, reader en boek)

• Gratis voor docenten uit de onderwijsregio Amsterdam en Kennemerland/Groot-Amsterdam

• Lunch & borrel | We serveren een lunch tijdens de pauze en sluiten af met een borrel
• Materiaal | Je ontvangt een boek van Michel Dijkstra cadeau. Vooraf ontvang je een digitale reader met voorbereidende teksten.
  

Aanmelden

Aanmelden kan via de website van Alfa Gamma Partners.  Als je school niet behoort tot de onderwijsregio Amsterdam en Kennemerland/Groot-Amsterdam, dan volgt na je aanmelding een factuur van 150 euro. Deze kan je via je school laten betalen.

Wij hopen jullie te mogen verwelkomen op de vijfde studiedag niet-westerse filosofie voor vo-docenten.

Hartelijke groet, 

Wiebe Sabelis en Ine Raangs